امریکا غواړي د پاکستان له لارې له ۱۵۰ ډېر افغان کډوال وشړي
امریکا غواړي له ۱۵۰ ډېر نیول شوي افغانان د پاکستان له لارې افغانستان ته وشړي؛ د اسوشیټېډ پرس په راپور، الوتنه د لړم د ۱۲مې، سهشنبې، لپاره ټاکل شوې
بشري حقونه | نیویارک ټایمز د دریو امریکايي چارواکو په حواله لیکلي، امریکا غواړي د لړم په ۱۱مه له ۱۵۰ ډېر نیول شوي افغانان د پاکستان له لارې افغانستان ته وشړي
دیدهبان | ۹ لړم ۱۴۰۵ — نیویارک ټایمز ورځپاڼې د دریو امریکايي چارواکو په حواله راپور ورکړی چې د ټرمپ اداره غواړي له ۱۵۰ ډېر نیول شوي افغانان د دوشنبې په ورځ، د ۱۴۰۵ لړم په ۱۱مه (۲ نومبر ۲۰۲۶)، د پاکستان له لارې افغانستان ته وشړي.
د افغانستان انټرنشنل او خامه پرس په راپور، چې دا خبر یې بیا خپور کړی، یو شمېر دا افغانان د لوېزیانا په ایالت کې نیول شوي دي. دیدهبان د نیویارک ټایمز بشپړ متن نه دی لیدلی او دا جزییات د دغو دوو رسنیو له خپرونې راوړي.
بلومبرګ لا مخکې، د لړم په ۴مه (۲۶ اکتوبر)، د یوه فدرالي چارواکي، وکیلانو او مدافع ډلو په حواله ویلي وو چې د مهاجرت په توقیفځایونو کې نیول شویو افغانانو ته ویل شوي چې کېدای شي پاکستان ته ولېږل شي. د افغانایواک (AfghanEvac) ډلې په وینا، په دوی کې د هغو افغانانو خپلوان هم شته چې له امریکايي پوځ سره یې کار کړی.
د ۸صبح په راپور، د افغانایواک مشر شان ونډایور رویټرز ته ویلي چې ځینې یې د هغو سړیو وروڼه او زامن دي چې د امریکايي ځواکونو تر څنګ یې خدمت کړی او طالبان د دوی د کورنیو د په نښه کولو دلیل لري. هغه له امریکايي کانګرس غوښتي چې په امریکا کې مېشتو افغانانو ته «لنډمهاله ساتنه» ورکړي.
د خامه پرس په راپور، د امریکا د کورني امنیت وزارت ویاند ویلي چې د مهاجرت او ګمرک اداره (ICE) د راتلونکو اېستنو، مهالوېش، منزل او انفرادي دوسیو په اړه نظر نه ورکوي. په خپرو شویو راپورونو کې د طالبانو د سرپرست حکومت یا د پاکستان د حکومت غبرګون نه دی راغلی.
د اطلاعات روز په راپور، د امریکا څلورو سناتورانو، جین شاهین، کریس کونز، ریچارد بلومنتال او ټیم کین، د نیویارک ټایمز له راپور وروسته په اېکس کې پر دې پرېکړې نیوکه کړې ده. د سنا د بهرنیو اړیکو د کمېټې غړې شاهین ویلي چې کانګرس باید د دې پرېکړې پر وړاندې ودرېږي. کونز دا پالیسي «بېرحمانه» بللې او بلومنتال او کین دا د امریکا له متحدینو سره خیانت ګڼلی دی.
نوی پرمختګ: اېبيسي نیوز د لړم په ۸مه (۳۰ اکتوبر) راپور ورکړ چې د یوه نیول شوي کس د دوسیې د محکمې د سند له مخې، د دې الوتنې منزل پاکستان دی او له هغه ځایه به مسافر افغانستان ته یوړل شي. د دې شبکې په راپور، د امریکا د استازو جرګې غړي سکاټ پیټرز ویلي چې هغه افغانان چې «د امریکايي سرتېرو تر څنګ ودرېدل او کورنۍ یې، په چوپه خوله د پاکستان په الوتکه کې سپرېږي» او د دې پرېکړې د لغوه کېدو غوښتنه یې کړې ده. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند اېبيسي ته ویلي چې «ټول هېوادونه باید وکولای شي خپلې پولې او د مهاجرت بهیرونه اداره کړي».
نوی پرمختګ (لړم ۱۰): اسوشیټېډ پرس خبري اژانس د لړم په ۹مه (۳۱ اکتوبر) راپور ورکړ چې د ویرجینیا او اوکلاهوما ایالتونو د فدرالي محکمو د محرمو اسنادو له مخې، چې دې اژانس لیدلي، د لوېزیانا د الکساندریا له ښار څخه پاکستان ته یوه چارټر الوتنه پلان شوې او له هغه ځایه به مسافر افغانستان ته یوړل شي. د اسوشیټېډ پرس په راپور، د «بشري حقونو لومړی» (Human Rights First) بنسټ تایید کړې چې دا الوتنه د سهشنبې په ورځ (لړم ۱۲) ټاکل شوې ده. د امریکا د کورني امنیت وزارت ویاند دې اژانس ته ویلي چې د مهاجرت او ګمرک اداره د عملیاتو د امنیت له امله د راتلونکو اېستنو په اړه نظر نه ورکوي.
نوی غبرګون (لړم ۱۰): د خامه پرس په راپور، د لوېزیانا ایالت څخه د امریکا د استازو جرګې غړي ټرای کارټر د یکشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې دا اېستنه «شرمناکه او بېرحمانه» وبلله او خبرداری یې ورکړ چې بېرته لېږل شوي کسان کېدای شي له «غچ یا حتی مرګ» سره مخ شي. د دې رسنۍ په راپور، د استازو جرګې بلې غړې سېډني کاملاګر-ډاو هم ویلي چې د دغو متحدینو پرېښودل به د امریکا په راتلونکو همکاریو باور کمزوری کړي. دیدهبان د دې دوو استازو اعلامیې په جلا توګه نه دي لیدلې.
د طالبانو غبرګون (لړم ۱۱): د رویټرز خبري اژانس او افغانستان انټرنشنل په راپور، د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ، د لړم پر ۱۱مه (۲ نومبر)، په یوه لیکلې اعلامیه کې له امریکا وغوښتل چې د دغو پناه غوښتونکو د برخلیک په اړه «مسؤلانه او سنجیده» چلند وکړي. د رویټرز په راپور، دې وزارت ویلي چې «په رغنده توګه او د دوه اړخیز تفاهم پر بنسټ» تعامل ته چمتو دی او «درېیم هېوادونه باید د بل هېواد له اتباعو سره د معاملې د موضوع په توګه چلند ونه کړي». دیدهبان د دې اعلامیې بشپړ متن نه دی لیدلی.
د کډوالو د عالي کمېشنرۍ غبرګون (لړم ۱۱): په اسلاماباد کې د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو د عالي کمېشنرۍ (UNHCR) ویاند قیصر افریدي د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې امریکا د پاکستان له لارې د افغانانو د اېستلو په اړه له دې بنسټ سره اړیکه نه ده نیولې او دا بنسټ په دې بهیر کې هېڅ رول نه لري. هغه ویلي: «زموږ دریځ بشپړ روښانه دی؛ هغه کسان چې ژوند یې له خطر سره مخ دی او سرپناه ته اړتیا لري، باید په زور ونه شړل شي.»
نوی غبرګون (لړم ۱۲): د افغانستان انټرنشنل په راپور، د امریکا د کانګرس ۶۶ غړو په یوه لیک کې غوښتي چې د ۱۵۰ ډېرو افغان پناه غوښتونکو د اېستلو الوتنه لغوه شي. د دې رسنۍ په وینا، دوی خبرداری ورکړی چې د دغو کسانو بېرته افغانستان ته لېږل، که مستقیم وي یا د پاکستان له لارې، کېدای شي د امریکايي ځواکونو د پخوانیو همکارانو او د هغوی د کورنیو ژوند له خطر سره مخ کړي. د الجزیرې په راپور، چې د لیک متن یې راوړی، دا لیک د دوشنبې په ورځ، د لړم پر ۱۱مه (۲ نومبر)، د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو او د کورني امنیت وزیر مارکوین مالین ته استول شوی. په لیک کې راغلي: «زموږ هېواد ژمنه کړې وه چې هغه افغانان به هېڅکله پرې نږدي چې خپل او د خپلې کورنۍ امنیت یې قرباني کړ.» دیدهبان د لیک بشپړ متن او د لاسلیک کوونکو نومونه نه دي لیدلي.
نوی پرمختګ (لړم ۱۲): د اطلاعات روز په راپور، د استازو جرګې درې غړو (سکاټ پیټرز، جیمي راسکین او خوان وارګاس) او درې سناتورانو (جک رید، مارک کیلي او اډم شیف) د لړم پر ۱۱مه په یوه ګډ لیک کې غوښتي چې د افغانستان او ایران د مهاجرو د اېستلو الوتنې لغوه شي. د دې رسنۍ په وینا، په لیک کې له پاکستان هم غوښتل شوي چې طالبانو ته د افغانانو په سپارلو کې مرسته ونه کړي، او د ښځو، سیاسي مخالفانو او ایراني مسیحي نوکیشانو په اړه اندېښنه ښودل شوې ده. خامه پرس سکاټ پیټرز د کانګرس د ۶۶ غړو د لیک مشر بللی؛ روښانه نه ده چې دواړه راپورونه د یوه لیک په اړه دي که د دوو جلا لیکونو.
نوی پرمختګ (لړم ۱۲): د سيبياس نیوز په راپور، چې د امریکا په وخت د لړم د ۱۱مې (۲ نومبر) په ماښام خپور شو، یوه امریکايي چارواکي ویلي چې پلان دا دی چې د مهاجرت او ګمرک ادارې په توقیف کې نږدې ۲۰۰ افغانان لومړی پاکستان ته ولېږل شي. د هغه په وینا، دا پلانونه «لا هم د بدلون په حال کې» دي او د اېستلو وخت روښانه نه دی.
د سيبياس په راپور، د مهاجرت او ګمرک ادارې یوه افسر د لړم پر ۸مه (۳۰ اکتوبر) محکمې ته په یوه لوړه کړې اظهارنامه کې لیکلي: «د الوتکې وروستی منزل به پاکستان وي او له هغه ځایه به افغانستان ته یوړل شي.» د دې شبکې په وینا، یو نیول شوی کس وروسته له هغه چې قاضي د هغه توقیف د قانوني بهیر سرغړونه وبلله، د الوتنې له لېست څخه لرې او خوشې شو. په دې راپور کې روښانه نه ده چې الوتنه حرکت کړی که نه.
نوی پرمختګ (لړم ۱۳): د افغانستان انټرنشنل په راپور، د امریکا یوې فدرالي محکمې د سهشنبې په ورځ، د لړم پر ۱۲مه (۳ نومبر)، افغانستان ته د لسګونو افغان پناه غوښتونکو د اېستلو لپاره د ټرمپ د ادارې پلان په لنډمهاله توګه ودراوه. د دې رسنۍ په وینا، د دې حکم له مخې د امریکا حکومت په دې اونۍ کې نه شي کولای هېڅ افغان وګړی افغانستان ته ولېږي. افغانایواک دې رسنۍ ته ویلي چې د پخوانیو سرتېرو، د افغانانو د حقونو د مدافعینو، د کانګرس د غړو او وګړو فشارونو د دې الوتنې په ځنډولو کې ونډه درلوده.
د واشنګټن سن په راپور، د امریکا فدرالي قاضي والري کاپروني دا بیړنی حکم په نیویارک کې د مهاجرت د حقوقي خدماتو د بنسټ «پروژه روسو» (Project Rousseau) له شکایت وروسته صادر کړی دی. د دې رسنۍ په وینا، دا حکم افغانستان یا پاکستان ته د افغانانو اېستل لږ تر لږه د یکشنبې تر ورځې، د لړم تر ۱۷مې (۸ نومبر)، منع کوي او د حکومت وکیلانو محکمې ته ویلي چې د مهاجرت او ګمرک اداره په دې اونۍ کې دغو دوو هېوادونو ته د افغانانو د اېستلو پلان شوې الوتنه نه لري. دیدهبان د حکم متن نه دی لیدلی او روښانه نه ده چې دا حکم ټول افغانان رانغاړي که یوازې د دې بنسټ موکلین.
نوی پرمختګ (لړم ۱۳): د اېبيسي نیوز په راپور، چې د امریکا په وخت د لړم د ۱۲مې (۳ نومبر) په ماښام خپور شو، دا لنډمهاله حکم د ټرمپ اداره د اونۍ تر پایه، یعنې د شنبې تر ورځې، د لړم تر ۱۶مې (۷ نومبر)، له دې منع کوي چې افغان وګړي افغانستان یا پاکستان ته وشړي. د اېبيسي په وینا، قاضي په لیکلي حکم کې له حکومت غوښتي چې په محکمه کې د خپلو وکیلانو پر خبرو ودرېږي او لیکلي یې دي چې دا ډول ترتیبات «څو اونۍ وخت نیسي».
د افغانایواک مشر شان ونډایور اېبيسي ته ویلي: «دا یو مهلت دی، نه حل.» د حکم د پای نېټه د اېبيسي (شنبه) او واشنګټن سن (یکشنبه) په راپورونو کې یو شان نه ده.
نوی پرمختګ (لړم ۱۵): د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند سجاد حیدر خان د دې وزارت په اونیزه خبري ناسته کې ویلي چې د پاکستان له لارې د افغان وګړو د اېستلو په اړه د امریکا وړاندیز «تر غور لاندې» دی. د اطلاعات روز په راپور، هغه ویلي چې د دې موضوع ټول اړخونه د اړوندو اړخونو په مشوره ارزول کېږي او زیاته کړې یې ده: «هیله لرو داسې حل پیدا شي چې د دواړو اړخونو د خوښې وي.»
د نکته (Nukta) په راپور، پاکستان دا وړاندیز له خپلو متحدینو او ملګرو سره یو ځای ارزوي. اطلاعات روز د دې ناستې ورځ جمعه (لړم ۱۵) او نکته پنجشنبه بللې ده؛ دیدهبان د ناستې رسمي متن نه دی لیدلی.
شالید: د خامه پرس په راپور، افغانایواک د تلې له ۲۲مې (۱۴ اکتوبر) راهیسې د امریکا په ۱۱ ایالتونو کې له ۱۵ توقیفځایونو لږ تر لږه ۳۰ راپورونه ثبت کړي. آلمان هم د لړم په ۶مه ۴۰ افغان سړي کابل ته وشړل؛ د دیدهبان راپور ولولئ.
ولې مهم دی: د کډوالو د ۱۹۵۱ کنوانسیون ۳۳مه ماده کډوال هغه ځای ته لېږل منع کوي چېرته چې یې ژوند یا آزادي له خطر سره مخ وي. افغانایواک غوښتي چې د دې الوتنې منزل روښانه شي او نیول شوي کسان وکولای شي له ځورونې یا شکنجې د خپلې وېرې خبره وکړي.
د افغانستان د مسیحیانو دیدهبان دا موضوع تعقیبوي.
سرچینې: بلومبرګ لا؛ افغانستان انټرنشنل (د نیویارک ټایمز په حواله)؛ خامه پرس؛ ۸صبح (د رویټرز په حواله)
انځور: د امریکا د کورني امنیت وزارت (DHS)